We kennen allemaal wel de uitspraak “Eerst zien, dan geloven”. Maar is het niet precies andersom?
Neem bijvoorbeeld de Buteyko methode. Dit is een ademhalingstechniek die door een Russische monteur is bedacht. Op een avond in 1952 had hij een paniekaanval en zag letterlijk een helder licht. Hij merkte dat hij heel diep aan het ademhalen was (waarschijnlijk hyperventilatie). “Dit is niet een symptoom,” dacht hij, “dit is de oorzaak! Heb ik wel zoveel zuurstof nodig?”. Hij ging minder ademhalen. “Verrek, ik word rustiger!”. Met dit goede nieuws ging hij de boer op. Hij zocht mensen met asthma problematiek en vertelde hen van deze wonderbaarlijke methode. De mensen gingen minder ademhalen en… “Holy moly, het werkt!” ze werden rustiger.
Ondertussen claimt het Buteyko Center dat, als je steeds meer CO² in je bloedsomloop kunt verdragen dat dit wel 150 ziekten kan genezen. Dit is een panacee. Adem inhouden mensen! Meer CO² lost alles op!
Het venijn zit ‘m er natuurlijk in dat heel veel mensen dit zijn gaan geloven, omdat ze de positieve effecten er zelf van ervaren. Maar is dit dan ook waar? Zijn er onderzoeken naar gedaan? Natuurlijk. Buteyko heeft er zelf ook een heleboel onderzoek naar gedaan, maar dat is een “Wij van WC Eend adviseren WC Eend”-verhaal. Onafhankelijke onderzoeken vertellen iets anders (zie bijvoorbeeld dit artikel)
En dit is precies het probleem wat ik hier probeer te beschrijven. Het is vergelijkbaar met het placebo effect. De arts schrijft een medicijn voor en… “Verrek! Ik voel me veel beter dokter!”. “Uhu,” denkt die arts dan. Het maakt hem niet uit dat het een placebo was. De patiënt voelt zich weer beter. Daar gaat het om.
Zo zijn er natuurlijk nog talloze andere voorbeelden van alternatieve geneeswijzen te vinden die door ditzelfde principe hele volksstammen achter zich hebben geschaard. Homeopatische geneesmiddelen zijn hier ook een mooi voorbeeld van. Is dit erg? Op zich niet, als de mens zich er beter bij voelt. Maar begrijp dat je jezelf af en toe voor de gek houdt wanneer je weer een of ander zalfje smeert. Het gaat wel te ver wanneer doodzieke mensen hoop wordt gegeven en veel geld wordt afgetroggeld door iets wat helemaal niet blijkt te zijn wat het zegt dat het is. Daar wringt de schoen bij mij.
Zo’n mens was Wubbo Ockels. Toen hij kanker bleek te hebben heeft hij zijn heil gezocht in alternatieve geneeswijzen, waaronder de methode van Wim Hof. Het heeft niet mogen baten bij Wubbo.
Blijf kritisch. Als iets te mooi lijkt om waar te zijn dan is dat vaak zo. Dit valt samen met de Ockhams Scheermes stelling. Ik citeer uit het gelinkte Wikipedia artikel: “…wanneer er verschillende hypothesen zijn die een verschijnsel in gelijke mate kunnen verklaren, die hypothese gekozen moet worden die de minste aannames bevat en het kleinste aantal entiteiten veronderstelt.“. Oftewel, de simpelste verklaring is meestal de juiste.
Kleine kanttekening, je moet bovenstaande wel geloven om het te zien 😇